W dniach 7–9 maja 2018 r. w Krakowie już po raz dwunasty miały miejsce Studenckie Warsztaty Tłumaczeniowe, zorganizowane przez koła naukowe studentów Wydziału Polonistyki i Wydziału Filologicznego UJ: wKoło Tłumaczeń, Koło Naukowe Anglistów oraz Skandynawistyczne Koło Naukowe. W tegorocznej edycji, odbywającej się pod hasłem Wcielenia przekładu, wzięło udział szerokie grono zainteresowanych zarówno teorią, jak i praktyką tłumaczenia. Nasze zaproszenie przyjęli goście z licznych polskich ośrodków naukowych, a także z zagranicy. Bogata oferta warsztatów przekładowych z różnych języków, prowadzonych przez znakomitych tłumaczy i dydaktyków, przyciągnęła wielu młodych adeptów przekładu. Mogli oni także zaprezentować się podczas dwóch paneli referatów studenckich.

Konferencja została oficjalnie otwarta 7 maja 2018 r. w Artetece Wojewódzkiej Biblioteki Publicznej w Krakowie. Wykład inauguracyjny Przekład wcielony wygłosiła prof. Magda Heydel, która przedstawiła różne aspekty aktywności osób zajmujących się przekładem, zaznaczając, że często „dla tłumaczy nie ma miejsca w procesie, który nie odbyłby się bez nich” i że fakt ten powinien ulec zmianie (https://youtu.be/ca1mgTQ_lrk).

Wykład inauguracyjny wygłoszony przez Magdę Heydel (fot. Joanna Maczugowska):

Również w kolejnych dniach SWT odbyły się wykłady mistrzowskie: 8 maja prof. Elżbieta Skibińska opowiedziała o biografii i twórczości Tadeusza Konwickiego, o znaczeniu, jakie dla francuskiej recepcji jego tekstów miały tłumaczki, a także o rozmaitych rolach, jakie w tym procesie pełniły (nagranie wykładu Tadeusz Konwicki we Francji: tłumaczki jako sojuszniczki, konsekratorki i opiekunki: https://youtu.be/Ez_TiTVNjoc), a 9 maja prof. Andrew Chesterman podczas wykładu zatytułowanego Introducing Translator Studies również akcentował udział osoby tłumacza w akcie przekładu, nakreślając obszar i metodologię badań z zakresu Translator Studies (https://youtu.be/Rg6L5pVawRg).

Wykład mistrzowski wygłoszony przez Elżbietę Skibińską (fot. Joanna Maczugowska):

Zgodnie z wyrażoną w nazwie ideą naszego wydarzenia oprócz wsłuchiwania się w inspirujący głos autorytetów uczestnicy mogli także sami wcielić się w rolę tłumaczy, przekładając otrzymane wcześniej obcojęzyczne teksty, a później dyskutując o nich z prowadzącymi w trakcie warsztatów. Angielski, niemiecki, włoski, hiszpański, rosyjski, szwedzki, japoński – tegoroczna oferta była wyjątkowo bogata. Kolejną nowością w naszym programie były zajęcia, podczas których uczestnicy mogli poznać podstawy tłumaczenia audiowizualnego – zarówno zainteresowanie, jakim cieszyły się te warsztaty już w czasie zapisów, jak i opinie biorących w nich udział pokazały, że był to „strzał w dziesiątkę”. Część spotkań warsztatowych odbyła się w przestrzeniach Arteteki WBP, a część – w sali konferencyjnej Strefy Studenckiej UJ.

Warsztaty przekładu z języka włoskiego prowadzone przez Annę Osmólską-Mętrak (fot. Aleksandra Kukuła):

Warsztaty przekładu z języka japońskiego prowadzone przez Katarzynę Sonnenberg (fot. Aleksandra Kukuła):

Okazję do dyskusji dotyczącej procesu przekładu i wybieranych przez tłumaczy rozwiązań translatorskich dał także zorganizowany drugiego dnia Warsztatów Pojedynek tłumaczy języka angielskiego. Ci, którym po wcześniejszym przetłumaczeniu zadanego tekstu udało się zakwalifikować do pojedynku, zostali podzieleni na pary, każdy uczestnik musiał więc „bronić” swojej wersji tłumaczenia, uzasadniając swe decyzje, odpowiadając na pytania, a czasem również dzieląc się wątpliwościami. Zgromadzeni w Artetece oraz przed ekranami widzowie (pojedynek był transmitowany „na żywo”; nagrania można znaleźć tutaj: cz. I https://youtu.be/epV7mVgbTa8, cz. II https://youtu.be/hAvPDuW0a4I) mieli możliwość głosowania na lepsze swoim zdaniem przekłady. Wierzymy, że wygrali wszyscy śmiałkowie biorący udział w pojedynku – mogąc uczestniczyć w dyskusji prowadzonej przez Agnieszkę Pokojską i wprawiając się w „tłumackim” myśleniu.

Pojedynek tłumaczy prowadzony przez Agnieszkę Pokojską (fot. Joanna Maczugowska):

Z kolei dla tych, którym bliższy jest namysł nad tłumaczeniem, dociekania teoretyczne czy badanie przekładów, interesujące okazały się z pewnością otwierające (w poniedziałkowe przedpołudnie) i zamykające Warsztaty (w środowe popołudnie) panele referatów studenckich. Tematyka wystąpień obracała się wokół rozmaicie rozumianych „wcieleń przekładu” – od poszukiwań związanych z biografią oraz dorobkiem tłumaczy czy twórców, przez opis metod i efektów badania tłumaczeń różnego typu tekstów kultury po refleksję nad pracą tłumacza jako osoby, towarzyszących mu doznań, emocji, a nawet zagrożeń.

Panel referatów studenckich (7 maja 2018) (fot. Joanna Maczugowska):

Niezwykle atrakcyjnym dopełnieniem pierwszego i ostatniego dnia konferencji były wieczorne spotkania ze znanymi postaciami związanymi z literaturą tłumaczoną. W poniedziałek gościliśmy pisarkę Żannę Słoniowską oraz tłumaczkę jej książki Dom z witrażem na język angielski – Antonię Lloyd-Jones. Rozmowa w dużej mierze dotyczyła samej powieści, ale słuchacze mogli także dowiedzieć się wiele o przebiegu współpracy autorki i tłumaczki, o polsko-ukraińsko-angielskich różnicach kulturowych oraz specyfice rynków wydawniczych czy kondycji czytelnictwa w różnych krajach Europy (https://youtu.be/k5XyQqYLFcw). Natomiast w środowy wieczór naszym gościem był Andrzej Jagodziński – jeden z najbardziej znanych polskich tłumaczy z języka czeskiego. W zajmujący sposób opowiadał on o początkach swojej kariery, o czasach, gdy literatura nierozłącznie splata się z wydarzeniami historycznymi czy przemianami politycznymi, jak również o tym, nad czym pracuje obecnie i co chciałby przetłumaczyć w przyszłości (https://youtu.be/eEfc9fAyyXQ).